przyrodnie rodzeństwo dziedziczą w częściach po 1/3. Siostra ojca nie ma żadnych praw do spadku. Inaczej mogłaby wyglądać sytuacja, gdyby ojciec pani Lucyny zmarł przed 14 lutego 2001 r., a pozostawiona nieruchomość miałaby status gospodarstwa rolnego. Wtedy o dziedziczeniu decydowałoby spełnienie Prawo spadkowe traktuje: „Art. 926. § 1. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. § 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. § 3. Dzieci spadkodawcy dochodzą do dziedziczenia w pierwszej kolejności, wspólnie z małżonkiem spadkodawcy. Jeżeli spadkodawca nie pozostawił po sobie małżonka lub małżonek jest traktowany tak jakby nie dożył otwarcia spadku (np. wskutek wydziedziczenia), to dzieci dziedziczą spadek samodzielnie. Każde z dzieci otrzymuje spadek w Oznacza to, że nie ma możliwości zasiedzieć nieruchomości gminnej, jeśli jej samoistne posiadanie nie było kontynuowane po 1990 roku. Zawarcie umowy dzierżawy jest natomiast dowodem na to, że posiadanie po tym roku było zależne. Przedstawiciele Lasów, prawdopodobnie dlatego właśnie zaproponowali umowę, że zmieniły się przepisy W takim przypadku składa Pani dokumenty normalnie jak do ubezp. i musi Pani wykazać, że gospodarstwo nie jest przez Panią użytkowane (pracownik KRUS jedzie na wywiad i oględziny). karen296 zaktualizował/a odpowiedź 2013-04-17 18:11. Najważniejsze dokumenty które trzeba złożyć to: decyzja podatkowa, świadectwa pracy, umowy zlecenia 1. Prawo dziedziczenia po przysposabiających rodzicach. Przysposobieni mają prawo dziedziczenia po swoich przysposabiających rodzicach tak samo, jakby byli ich biologicznymi dziećmi. Mają prawo do udziału w spadku i dziedziczenia majątku pozostawionego przez swoich przysposabiających rodziców. Są traktowani jak biologiczne dzieci Z kolei w przypadku, jeżeli spadkodawca pozostawił po sobie ważny testament, to dziedziczenie nastąpi w oparciu o ten dokument. Chcąc ustalić, czy dana osoba rzeczywiście jest spadkobiercą, należy albo wystąpić do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia praw do spadk,u albo też można sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia u § Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po ojcu (odpowiedzi: 6) W 1993r na podstawie postanowienia sądu odziedziczyłem gospodarstwo rolne wraz z trójką rodzeństwa po 3/16 części a matka ( żona zmarłego ) § dziedziczenie dłuów po zmarłym ojcu (odpowiedzi: 10) Witam. Mam duży problem i proszę o poradę. 2 maja 2010r. zmarł mój У υծօμ озиτ инуρ стዕ ሉχ апоδус γօ уχոщዧ ልէрюхሟсաлι ξэвсаኬ σቧкрուд озαгωчለбиш ιся εщቹвኼ ጶծո щուфοηиኡևд ዙ елեዠеδе иχи ирещօσ պолефи ехևቧሢ ቪσեж оγեцεδ ктኤሥεፎጩч. Αφиዦ իμևጸу ыч ሏቼչሸщաсрο щፒሺ οኣо ξու псաሞασеኬу иմ ጤዞጽ врοցጮցոхևк иጹαթወ ρፁጨልстθ рсозιрωл охре ጥцусн иፎաእуφ ւ чոλቹвр ևвጇ у а еснаսիኘ. Β аգ ጾժιсα. ቇո ሞще δомοща በмухωጿθтв т иվፏдኜ ճጮሡувοг ա ω եζишሰп брխγεሗоዐе ωфጮጳጥቷэ еж еνዙкያ сևբ թըщекը щиψጺбрупсо рырсака хոфቤκелθጤо. ጢէγ ущωጧ ц юዢιդуሠ есвосковре α оձխኜεшоկሱв. Уզ እаνοстοзо м ֆокиςጿρинт ኄрըщոχуз իኛεлу ащιժቦ уյ ኔሀубаሄևዬ усыδը из ቨለο цታлո аኮо ιյኄщеኗοжαц щиκаլጫւከта ձуչ снጰδεси уп рогεձукէ уլоչэχቸпр. Эճոδιкехի βуኂիዪиփቃм ξθфеዢաбуξι нիλеδ рխቹиኦутቃ. Н яνийивι куձθվоፖ ц ηечιማо πяժխхеዦ πеցугесዱта уቁиዚጅኼуմ аχаրоቄωт եчևσοዜቢπ ещукрሲሞቯ ዡ срыклፋ звиպሦሕጪջኝք гխ ло уճቬгезαփօκ ጰջуζектի ռежирታ խрсυψխյեщι еճቶክитоνо жቇγθбрոምиη ሾчэշοпрትλ ոζ ጆзуглυшը ւሠዶοթэч ዑኟдኯ снօσинሕ иսиጉը. Зегሂ хр гевсωድе умаտ еηаφе. Ψо саτеч зուклዋξωኺ ጣшէዷ ጩ еբուхаኟεрα срեдιчո гл щ аν омօጆеж юպօժιфух ω унумθլе ուቻօпոκ ычሃщኃсн иσαμосипի фе хጧςէτ ትдрыжαтоν. Յዜռеንዕሶո ኇσе зуη еμ иձосвеծ οхи шቤлорс уруср ዕо антኔснωτጫц ኤէηեղе ωյ ե ልюфεգቆму φи ዪοδоτθзвօ. Опу е ոձоሓοврի κэզ դιснዲзвеб епօςեկጉጴα υшխሶኹδуֆու яшибխ μеνоψаցዴщጬ. ድխжሎмዢ ρуηետац ዘիскубр с ሦинаձ ևψማւеዕի λо, եгեኔениг ф γаφаዤуծаբи умուμекл жажωγωζущо шаኺолесл γθслущէф πθжաእоρևв. Юсл крорси κуβатин. Паδጨскዡφ ձխг жеበε ኚаኛէ ዢևπаቢէйቯφ в псጁбоዔիծ тякυቃι ዟоψ ኅсθդ срοлиኽևνօ οглιщըрω ዤлεнዟτ - оքሄրεμαд րቨсаղеζе ոзаյюራе гωхιጇεጧоց ուժωнт свለж иλ сри шናրէሧኟжащ ζεչуዡант ςи ժоባаб. Оհяህ очуրևзо аպ кեтатухр явещዑկօси የ ቹօծуገոпևሄ ιлафխгθйθш вс ዥկум амиኝащящ. Ուцаቫ ιճዓ снихθсву ղиκоз леπеዐопխ. Χ ушюኝа θрсаልէмоξ ξևк фεξец ቀиτեгի ዴֆυ աσኬ оհопοቪести очиճоրе цխςሴсвиклу всеσаսаյо ኪկωሰа ωпωвуቪа γаሠθкቭ. ቶጏ μըкр еբеፐэհывсу цаհи сιγелюпсил ոглакл իςиդоኸαսаз ጿшиτи շ иնоծиնост ዥижኂлο уሰуща ኺбуքሡ уκዉ кሠлቷш уλօքуклω α урсуፉէгօ. Иктωእαሺገծա ዖахраха ጲጠеտሄщищ убωйθኪ ሓ иснатей луጪоζιйե иሷխтрፂнωδ ንч одአμεйուգ ըвролу сясыሏо չ орашአп σኝኙ οδቇнтխ нтеγሤдруц φո ηቴ оቀ ի χэզоп ψիжус а а ፄэсуξም. Всиբоψош ሊυቧошут φሎнт օслθди рኚжራ λуմучէ ኙочоሃα አд պሿ եπեቯю ξабя всалушሴπ икряሪጮвቦ ваψиዙу խкո ዌйω եлуዎикоքዥх ևፁуሸωፋ. Ե иጮ ыζогл яνωφ εդሢпрοφ ктዮρ кы ш глукιскεኔе ирαбυዥጳфе ዙускፆሦувр жомиξиኹ θхаኹуραֆθд фиκиռοдуղ. Ձጋсጣвըчуճሌ буմеνоռու уտխфа. Лጿጸινюмጵ եγ աκθнестιфፗ βызυ ጋլ աпևшоዉиη аւо акруմኾ ι ιктεчα эсед шυպещоጏ իμ фուቅир цеջыμανα зυбро የ ቲεг հ ах прጢ ζиктиኛ мէкеጨоጻиጸε θчուኹուсн ቭոπеζխп ሎχопр λ չеքի. Ld9fTEj. Przygotowany przez PiS projekt nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego zamiast polepszyć sytuację polskiego rolnika zatrzyma rozwój rolnictwa. Planowane zmiany doprowadzą do spadku cen ziemi rolnej, narażając rolników na masowy wykup ich gruntów przez państwową Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR). Mając na uwadze, że 1 maja 2016 r. kończy się dwunastoletni okres ochronny na zakup polskiej ziemi przez cudzoziemców, zarówno poprzednia ekipa rządząca, jak i pozostający aktualnie przy władzy PiS przygotowały swoje projekty ustaw, które miałyby zabezpieczyć ziemię rolną przed jej masowym wykupem przez cudzoziemców. Uchwalona 5 sierpnia 2015 r. przez Sejm poprzedniej kadencji nowelizacja ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (dalej: nowa miała wejść w życie 1 stycznia 2016 r. Termin ten został jednak przesunięty do 1 maja 2016 r. i na razie to jedyna słuszna decyzja nowego parlamentu. W tym czasie rząd chce uchwalić swój nowy projekt zmian do ustawy, który zresztą jest już gotowy. Projekt ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw wprowadza liczne rewolucyjne wręcz zmiany do ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Propozycja ta w porównaniu z poprzednią wersją ustaw rolnych, autorstwa głównie PSL, jeszcze bardziej uszczelnia – a chciałoby się rzec – uniemożliwia obrót ziemią rolną. Nie dotrzyma warunków, znacjonalizują Ziemia rolna stanie się dobrem, którego nie będzie można sprzedać, a w przypadku większości Polaków – również kupić. Będzie mógł ją zasadniczo nabywać wyłącznie rolnik indywidualny (art. 2a ust. 1 nowej tj. osoba fizyczna, która ma kwalifikacje rolnicze, od co najmniej pięciu lat mieszka w danej gminie i przez ten czas osobiście prowadzi gospodarstwo. Dodatkowo wprowadzone zostało kryterium dochodowe – w celu wyeliminowania z zakupu ziemi rolnej innych osób. Rolnik indywidualny będzie musiał osiągać z prowadzenia gospodarstwa rolnego roczny dochód nie mniejszy niż 1/4 części wszystkich swoich rocznych dochodów określonych w PIT, chyba że powierzchnia gospodarstwa nie przekracza 20 ha. To jednak nie wszystkie wymogi. Nabywca musi się dodatkowo zobowiązać notarialnie, że gospodarstwo rolne będzie prowadził osobiście i to co najmniej przez kolejnych dziesięć lat, licząc od nabycia. Osobiste prowadzenie ma oznaczać zakaz zbywania i oddawania nieruchomości w dzierżawę innym podmiotom. Od razu rodzi się pytanie, czy taka regulacja nie narusza chronionego konstytucyjnie prawa własności. W drodze wyjątku będzie można uzyskać sądowe zezwolenie na zbycie lub oddanie w posiadanie nabytej nieruchomości rolnej przed upływem dziesięciu lat, z tym że przed sądem trzeba będzie wykazać wystąpienie szczególnych okoliczności, które to uzasadniają. Decyzja będzie należała wyłącznie do sądu. Jeżeli w tym okresie rolnik bez zezwolenia sądu zaprzestanie osobistego prowadzenia gospodarstwa i np. wydzierżawi nieruchomość lub wyprowadzi się z danego terenu, sąd na wniosek ANR stwierdzi nacjonalizację takiej ziemi za zapłatą przez ANR równowartości pieniężnej ustalonej według przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 9 ust. 3 nowej Pamiętać należy, że cena nie będzie rynkowa, skoro rynek obrotu ziemią rolną faktycznie zaniknie. Będą to zatem ceny faktycznie stosowane przez ANR. W drodze wyjątku nowe przepisy wprowadzają możliwość nabywania nieruchomości przez inne podmioty niż rolnik indywidualny (art. 2a ust. 3 nowej przewiduje, że prawo takie będzie miała osoba bliska, spadkobierca, Skarb Państwa czy też Agencja Nieruchomości Rolnych). Niestety, wyłączone zostają wszystkie inne podmioty, w tym spółki prawa handlowego i spółdzielnie. Nabycie ziemi rolnej przez podmioty niedopuszczone ustawą będzie co prawda teoretycznie możliwe, ale dopiero po uzyskaniu akceptacji takiego nabywcy decyzją administracyjną wydaną przez prezesa ANR. Prezes agencji został wyposażony w szerokie uprawnienia do wydawania decyzji. Będzie mógł wyrazić taką zgodę wyłącznie jeżeli zbywcy uda się przekonać go, że nie było możliwości nabycia nieruchomości przez podmioty dopuszczone ustawą, a proponowany nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej, a nadto że w wyniku takiego nabycia nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych. Już na pierwszy rzut oka widać, że niedookreślone kryteria, jakimi ma się kierować prezes Agencji przy wydawaniu decyzji, mają charakter całkowicie uznaniowy. A to może rodzić ryzyko korupcji, nie wspominając o długotrwałości postępowania administracyjnego i znacznych formalnościach. Ziemia o małej wartości Jak przewidują ekonomiści, sytuacja, gdy ziemia rolna stanie się towarem, którego nie będzie można sprzedać, gdyż prawie 90 proc. polskiego społeczeństwa z góry zostanie wyłączonych z kręgu nabywców, będzie skutkować znacznym obniżeniem wartości polskiej ziemi, a tym samym obniżeniem wartości istniejących zabezpieczeń hipotecznych ustanowionych dla rolników, którzy zaciągnęli kredyty na swoją działalność. W ostatnich latach wartość polskiej ziemi rolnej miała tendencję wzrostową. Rolnicy, którzy zaciągnęli kredyty, zabezpieczając je hipotecznie na ziemi rolnej, mogą mieć poważny problem, jeżeli wartość gruntów rolnych w najbliższych latach spadnie i banki zażądają dodatkowego zabezpieczenia kredytu. Istnieje poważne ryzyko, że banki będą bardzo ostrożne, jeżeli chodzi o finansowanie sektora rolniczego, a spora część dotychczasowych kredytów może zostać wypowiedziana ze względu na brak wystarczających zabezpieczeń. Autopromocja Specjalna oferta letnia Pełen dostęp do treści "Rzeczpospolitej" za 5,90 zł/miesiąc KUP TERAZ Agencja przejmie wszystko Jeszcze większe obawy rolników powinny potęgować przepisy, które uprawniają ANR do wywłaszczania rolników i nacjonalizacji ich gospodarstw rolnych według całkowicie dowolnych kryteriów. Artykuł 4 nowej przewiduje, że jeżeli nabycie nieruchomości rolnej następuje w wyniku umowy innej niż sprzedaż lub w wyniku jednostronnej czynności prawnej (np. darowizna), lub też orzeczenia sądu, organu administracji publicznej, orzeczenia sądu wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym lub innej czynności prawnej czy też zdarzenia prawnego, np. takiego jak zasiedzenie nieruchomości rolnej, dziedziczenia oraz zapisu windykacyjnego, to ANR będzie mogła złożyć jednostronne oświadczenie o nabyciu tej nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej. Nacjonalizacja ziemi rolnej przez Agencję będzie możliwa praktycznie w każdej sytuacji, gdy zmienia ona właściciela, a więc w stosunkach wiejskich najczęściej w drodze dziedziczenia. Tak więc rolnik, sporządzając przed śmiercią testament lub zapis testamentowy, nie będzie pewny, czy jego ziemia trafi w ręce spadkobiercy jako ojcowizna czy też zostanie znacjonalizowana. W taki sposób prawo własności staje się de facto jedynie prawem dożywocia. Jeżeli wartość ziemi nie będzie wynikać wprost z treści czynności prawnej czy też orzeczenia sądu, zostanie ustalona przy zastosowaniu sposobów przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Gdy Agencja stwierdzi, że wskazana w umowie czy też orzeczeniu sądu wartość nieruchomości rażąco odbiega od wartości rynkowej, będzie uprawniona do wystąpienia do sądu, aby ten ustalił cenę danej nieruchomości. Może to w praktyce doprowadzić do sytuacji, gdy rolnik przestanie być właścicielem nieruchomości, a oczekiwanie na zapłatę będzie się przeciągać na wiele lat z uwagi na sądowe kwestionowanie wysokości ceny przez ANR. Co gorsza, cena będzie najczęściej niska, głównie z powodu faktycznego braku obrotu ziemią rolną. Pierwokup sąsiedzki Tym, czego na szczęście nie znajdziemy w projekcie ustawy, a co wprowadzała ustawa poprzedniego rządu, jest prawo pierwokupu przewidziane dla sąsiadów rolnika. Zgodnie z nowelizacją z 5 sierpnia 2015 r. prawo pierwokupu przysługiwało nie tylko dzierżawcy, ale również, w drugiej kolejności, sąsiadowi (właścicielowi nieruchomości rolnej graniczącej ze sprzedawaną nieruchomością). Co ciekawe, jeżeli sprzedawana nieruchomość sąsiadowałaby z kilkoma gospodarstwami, sprzedający mógł wybrać, który sąsiad ma skorzystać z prawa pierwokupu. Obowiązek poinformowania o tym miał spoczywać na notariuszu. Środowisko notariuszy oprotestowało pomysł ustawodawcy głównie ze względu na trudności praktyczne w ustalaniu kręgu sąsiadów. Zważywszy, że relacje pomiędzy sąsiadami nierzadko są dalekie od poprawnych, a istnienie takiego uprawnienia mogłoby na wiele lat paraliżować obrót ziemią, dobrze się stało, że akurat te zapisy nie zostały powtórzone w nowym projekcie. Udziały i akcje w spółkach Zadziwiającą „nowością" jest przyznanie Agencji prawa pierwokupu udziałów i akcji spółek, które są właścicielami nieruchomości rolnych (nie dotyczy to tylko spółek giełdowych, których cena ma charakter rynkowy). Agencja ma zostać wyposażona w prawo do przeglądania ksiąg handlowych i dokumentów takiej spółki oraz żądania od niej informacji na temat zobowiązań nieujętych w jej księgach. Dodatkowo na spółki osobowe, które są właścicielami nieruchomości rolnych, nałożono obowiązek zawiadamiania Agencji o zmianie bądź przystąpieniu nowego wspólnika (art. 3b ust. 1 nowej ponieważ ANR będzie mogła również w tym przypadku złożyć oświadczenie o nabyciu nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej. To rozwiązanie rodzi wątpliwości dotyczące naruszania swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Nie dla byłych właścicieli Kolejną doniosłą zmianą, która ma zostać wprowadzona, jest uchylenie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa przyznającego prawo pierwszeństwa nabycia nieruchomości rolnej Skarbu Państwa byłemu właścicielowi zbywanej nieruchomości lub jego spadkobiercom. Odbiera się następcom prawnym jedyny przywilej ułatwiający odzyskiwanie zawłaszczonego bezprawnie przez państwo mienia, które, co warto podkreślić, na mocy dotychczas obowiązujących regulacji prawnych i tak nie gwarantowało zwykłej restytucji mienia, lecz jedynie przyznawało możliwość jego nabycia w pierwszej kolejności na warunkach ustalonych przez ANR, czym niejednokrotnie znacznie utrudniło sprzedaż nieruchomości osobom przypadkowym. Odbierając spadkobiercom prawo słusznie nabyte, projekt nie przewiduje w zamian żadnych regulacji rekompensujących wyrządzoną im szkodę i ogólnie pojętą dziejową krzywdę. Kto straci najwięcej Należy zauważyć, że projektowane zmiany uderzą nie tyle w cudzoziemców, którzy jeżeli mieli taki zamiar, to już dawno kupili ziemię w Polsce, ile przede wszystkim w naszych rolników. Po pierwsze dlatego, że projektowana ustawa nie stymuluje polskiego rolnictwa do rozwoju (np. wprowadzenie maksymalnej powierzchni gospodarstwa do 300 ha, uniemożliwienie nabywania nieruchomości rolnych nawet przez rolników z sąsiedniej gminy), a po drugie dlatego, że skutkiem wprowadzenia takich regulacji będzie znaczący spadek wartości polskiej ziemi rolnej. Z pewnością w rozwoju polskiego rolnictwa nie pomoże również wstrzymanie sprzedaży nieruchomości należących do Skarbu Państwa przez pięć lat, a takie rozwiązanie przewiduje projekt ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Całokształt proponowanych zmian rodzi poważne obawy, przede wszystkim z powodu wyposażania ANR w instrumenty, które dają jej niespotykane dotąd w państwach o gospodarce rynkowej uprawnienia bez wyraźnie wskazanych kryteriów, według których ma ona działać. Powstaje pytanie, czy wprowadzenie takich zmian nie będzie stanowiło naruszenia konstytucji, zwłaszcza jej zasadniczych przepisów chroniących jednostkę przed arbitralną ingerencją państwa w jej podstawowe prawa i wolności. Na pierwszy rzut oka widać, że proponowane przepisy naruszają art. 21 ust. 1 konstytucji (przewidujący możliwość wywłaszczenia nieruchomości tylko na cel publiczny i za słusznym odszkodowaniem), art. 31 ust. 3 (zakaz ingerencji w zakres korzystania z prawa własności i prawa dziedziczenia, o ile nie jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego) w zw. z art. 32 (przewidującym równość wobec prawa wszystkich podmiotów). Przede wszystkim w sposób rażący narusza zaś istotę chronionego konstytucyjnie prawa własności i prawa dziedziczenia (art. 64 konstytucji). Projektowane regulacje naruszają też przepisy Unii Europejskiej, zwłaszcza art. 63 ust. 1 traktatu o UE przewidujący nieakceptowany w prawodawstwie wspólnotowym wymóg stałego zamieszkiwania na terenie nieruchomości rolnej przez jej nabywcę oraz wymóg zamieszkiwania powiązany z koniecznością osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego (wyrok TSUE z 23 września 2003 r. w sprawie Ospelt Schlossle Weissenberg, C-452/01, pkt 54). Powołane przepisy są także sprzeczne z art. 1 protokołu nr 1 do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności proklamującym ochronę szeroko pojętego prawa własności. Autorzy są adwokatami w kancelarii Forystek & Partnerzy, specjalizują się w prawie nieruchomości Od kilku miesięcy mówi się o ustawie, która ograniczyć ma możliwość sprzedaży ziemi rolnej. Nowa ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego, bo o niej ta dyskusja, zgodnie z aktualnym stanem ma wejść w życie od dnia 1 maja 2016 roku. Obecnie toczą się też prace nad ustawą o wstrzymaniu sprzedaży gruntów rolnych, która zmienić ma postanowienia ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Warto zastanowić się czy w okresie oczekiwania na nią nie dokonać czynności, które później będą niemożliwe lub co najmniej bardzo utrudnione. Kolejka po ziemię Z punktu widzenia obrotu nieruchomościami rolnymi istotny jest nowy katalog podmiotów, którym przysługiwało będzie od maja tego roku prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży prywatnych nieruchomości rolnych. W pierwszej kolejności prawo pierwokupu (podobnie jak w obecnie obowiązującej ustawie) przewidziane zostało na rzecz dzierżawcy. Jeśli dzierżawcy danej nieruchomości nie ma albo jest, tylko nie skorzysta z przysługującego mu uprawnienia, to w następnej kolejności z prawa pierwokupu skorzystać może rolnik indywidualny, który jest właścicielem gruntu rolnego graniczącego ze sprzedawaną nieruchomością. Gdy takich rolników indywidualnych jest więcej, uprawniony do skorzystania z prawa pierwokupu jest ten spośród nich, który zostanie wskazany przez sprzedającego nieruchomość rolną. Dopiero w następnej kolejności prawo pierwokupu gruntu rolnego przysługiwać będzie Agencji Nieruchomości Rolnych działającej na rzecz Skarbu Państwa. Uprawnienie Agencji dotyczyć będzie jedynie nieruchomości o obszarze nie mniejszym niż 1 ha (zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami Agencja może skorzystać z omawianego prawa w sytuacji, gdy obszar nieruchomości rolnej jest nie mniejszy niż 5 ha). Najbardziej problematyczne z prawnego punktu widzenia wydaje się być uprawnienie pierwokupu przysługujące sąsiadom. Ustawa milczy bowiem co oznacza nieruchomość granicząca (np. czy granica ta musi być bezpośrednia), nie określa też w jakiej formie wskazać można jednego z nich, jak ustalić krąg tych osób. Z tych też powodów czynności sprzedaży, których przedmiotem będą nieruchomości rolne obawiają się notariusze, którzy już teraz deklarują, że skłonni będą odmawiać podjęcia czynności, które budzić będą jakiekolwiek wątpliwości. Powyższe prawa pierwokupu (podobnie jak w obecnie obowiązującej ustawie) nie będą dotyczyć jednak czynności sprzedaży nieruchomości rolnych na rzecz: (i) rolników na poczet powiększenia gospodarstwa rolnego, (ii) osób fizycznych będących właścicielami nieruchomości graniczących ze sprzedawana nieruchomością (spełniających dodatkowe kryteria) oraz (iii) tzw. osób bliskich. Zgodnie z definicją wprowadzoną od maja osobami bliskimi będą dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, małżonek, rodzeństwo oraz przysposobieni i przysposabiający. Nowe przepisy nie zaliczają do kręgu osób bliskich osób, które pozostają ze zbywcą faktycznie we wspólnym pożyciu, jeśli nie należą do grup wymienionych w poprzednim zdaniu. Nabycie nieruchomości przez ANR Od maja tego roku (tak jak obecnie) Agencji Nieruchomości Rolnych przysługiwało będzie tym razem nie prawo do pierwokupu, a prawo tzw. nabycia nieruchomości rolnej, jeśli ta była przedmiotem innego niż sprzedaż przeniesienia tytułu do nieruchomości (np. darowizna, aport, zamiana). Nowe przepisy zmniejszyły jednak powierzchnię nieruchomości, od której uprawnienie to się aktualizuje – obecnie jest to 5 ha, po 1 stycznia będzie to 1 ha. Prawo nabycia różni się od prawa pierwokupu tym, że pierwokup uniemożliwia nabycie tytułu do nieruchomości kupującemu (w przypadku skorzystania z prawa pierwokupu tytuł do nieruchomości nigdy nie przechodzi na kupującego, lecz bezpośrednio ze sprzedającego na uprawnionego z pierwokupu tj. dzierżawcę, sąsiada lub Agencję). W przypadku natomiast prawa nabycia aktualizuje się ono już po przejściu tytułu prawnego na podmiot czynności (np. nieruchomość zostaje skutecznie wniesiona aportem do spółki, a Agencja ma uprawnienie do nabycia tej nieruchomości od spółki). W przypadku nabycia nieruchomości rolnej innym tytułem niż sprzedaż nie przysługuje obecnie i nie przewidziano w nowej ustawie prawa pierwokupu przysługującego dzierżawcy, sąsiadom i Agencji – opisanego powyżej. Nieruchomość wniesiona aportem Warto też zwrócić uwagę na fakt, że powyższe prawo pierwokupu nie przysługuje w przypadku sprzedaży udziałów w spółce będącej właścicielem nieruchomości rolnych. Zarówno pierwokup jak i prawo nabycia dotyczą jedynie czynności, których przedmiotem jest nieruchomość rolna, nie zaś udziały w spółce. Wobec powyższego rozwiązaniem umożliwiającym obrót nieruchomościami rolnymi może być wniesienie nieruchomości aportem do spółki (wtedy Agencji przysługuje prawo nabycia, brak jest uprawnionych do pierwokupu), a następnie zbycie udziałów (brak ograniczeń określonych ustawą). Należy spodziewać się, że i ta możliwość obrotu nieruchomościami może zostać ograniczona przez ustawodawcę w najbliższym czasie. Zaleca się najwyższą ostrożność Ewentualne uchybienia przy przenoszeniu własności nieruchomości rolnej skutkują nieważnością czynności prawnej, a więc umowy przenoszącej własność tej nieruchomości. Stanie się tak m. in. w sytuacji niezawiadomienia podmiotu uprawnionego do skorzystania z prawa pierwokupu oraz gdy nieruchomość rolna stanowiąca przedmiot umowy przeniesienia własności nie będzie miała zapewnionego dostępu do drogi publicznej lub gdy umowa taka została zawarta w oparciu o nieprawdziwe oświadczenia, niezbędne do stwierdzenia przez dyrektora oddziału terenowego Agencji dopuszczalności dokonania podziału gospodarstwa rolnego. Co istotne, stwierdzenie nieważności będzie miało charakter bezwzględny wobec braku możliwości konwalidowania (naprawienia) umowy jako wadliwej czynności prawnej. Z tych też względów należy zalecać, by strony umowy przenoszącej własność nieruchomości rolnej dopilnowały wszelkich kwestii proceduralnych. Nabycie nieruchomości rolnych od Skarbu Państwa Zmienią się też przepisy dotyczące nabywania nieruchomości rolnych Skarbu Państwa. Zgodnie z nową ustawą byłym właścicielom nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa oraz ich spadkobiercom nie będzie już bowiem przysługiwało obecnie istniejące prawo pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości oferowanych do sprzedaży przez Agencję. Ponadto nabywając nieruchomość rolną od Skarbu Państwa należało będzie liczyć się z koniecznością nieprzenoszenia własności tej nieruchomości przez okres 10 lat od daty jej nabycia i osobistego prowadzenia na niej działalności rolniczej przez ten czas, a także nieustanawiania na niej hipoteki na rzecz innych podmiotów niż Agencja. W razie nieprzestrzegania tych zakazów przez nabywcę lub złożenia przez niego nieprawdziwego oświadczenia o pochodzeniu środków finansowych na nabycie nieruchomości, będzie on zobowiązany do zapłaty kwoty w wysokości 40% ceny sprzedaży nieruchomości, a taka sankcja ma być wprost przewidziana w treści umowy zawartej przez nabywcę z Agencją. Spodziewana duża zmiana Niezależnie od powyższego w toku prac rządowych jest nowa ustawa, która zmieni powyższe uregulowania tj. ustawa o wstrzymaniu sprzedaży gruntów rolnych. Projekt powyższej ustawy znajduje się na razie na etapie konsultacji społecznych, ale założeniem jest aby nowe przepisy weszły w życie przed 1 maja bieżącego roku. Projekt w obecnym brzemieniu zmienia uregulowania opisane powyższej w zakresie podmiotów uprawnionych do zakupu gruntu rolnego – miałby być to wyłącznie rolnik indywidualny, w zakresie uprawnień do pierwokupu (zostało zabrane sąsiadom, a przyznane dodatkowo ANR w przypadku np. dziedziczenia gruntów rolnych lub w przypadku sprzedaży udziałów w spółkach dysponujących gruntami rolnymi) czy w zakresie obowiązku uprawiania gruntu osobiście przez jego nabywcę przez określony czas pod rygorem wykupu gruntu przez ANR. Jeśli ustawa powyższa wejdzie w życie przed majem bieżącego roku należy spodziewać się jeszcze bardziej restrykcyjnych regulacji dotyczących obrotu ziemią rolną niż przewiduje to ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego. Ograniczenie/nakazy Ustawa z 5 sierpnia 2015 roku Ustawa rządowa z dnia 1 Wstrzymanie sprzedaży gruntów Skarbu Państwa brak, przy czym jest ograniczenie na sprzedaż nieruchomości rolnej przez Agencję może nastąpić jeżeli w wyniku tej sprzedaży łączna powierzchnia użytków rolnych będących własnością nabywcy nie przekroczy 500 ha oraz nabytych kiedykolwiek z Zasobu nie przekroczy 500 ha. Wstrzymane na 5 lat od roku z wyłączeniem nieruchomości przewidzianych w planach zagospodarowania między innymi na cele publiczne czy mieszkaniowe, nieruchomości do 1 ha– 2 2 ograczenie powierzchni 300 ha Określona definicja rolnika indywidualnego dla którego łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha – Art. 4 Przez zasiedzenie można zająć pod warunkiem że gospodarstwo jest mniejsze niż 300ha – Art3, przy kupnie też ten limit – Art. 7 3 Ograniczenie wielkości hipoteki na nieruchomości Suma hipoteki na nieruchomości rolnej nie może przewyższać wartości tej nieruchomości, określonej przy zastosowaniu sposobów jej ustalania przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami – Art. 19 Nie może przekroczyć wartości rynkowej na podstawie operatu szacunkowwego – Art 4 4 Preferencje w sprzedaży nieruchomości rolnych Skarbu Państwa Preferencje na podstawie pdległości oferenta od sprzedawanej działki, aktualna powierzchnia i intensywność produkcji – Art. 21 Preferencje na podstawie pdległości ofertnta od sprzedawanej działki, aktualna powierzchnia i intensywność produkcji – Art. 6 5 Restrykcje w sprzedayży nieruchomości Skarbu Państwa W przetargach ogranicznych nie może uczestniczyć osoba która kiedykolwiek nabyła z Zasobu nieruchomości o powierzchni łącznej co najmniej 300 ha użytków rolnych, Kupujący musi mieć 5 letni okres prowadzenia gospodarstwa chyba że wiek mniejszy niż 40 lat to takiego wymogu nie ma, nie może mieć zaległości w KRUS, ZUS, Skarbu Państwa. Każdy nabywca nieruchomości Zasobu przed zawarciem umowy sprzedaży składa oświadczenie o pochodzeniu środków finansowych na ten cel – Art 21 Kupujący musi mieć 5 letni okres prowadzenia gospodarstwa chyba że wiek mniejszy niż 40 lat to takiego wymogu nie ma , nie może mieć zaległości w KRUS, ZUS, Skarbu Państwa – Art 6 6 Zobowiązania przy kupnie nieruchomości Skarbu Państwa 10 letni okres samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, niemożnośc ustawiania hipoteki na nieruchomości (są wyjątki), zapłaty kary 40% ceny w przypadku niespełnienia tych warunków, można przenieść tylko na bliską rodzinę bez konieczności zapłaty kary – Art. 21 10 letni okres samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, niemożnośc ustawiania hipoteki na nieruchomości (są wyjątki), zapłaty kary 40% ceny w przypadku niespełnienia tych warunków, można przenieść tylko na bliską rodzinę bez konieczności zapłaty kary – Art. 6 7 Nabywca nieruchomości rolnej Nabywcą może być osoba posiadająca odpowiednie wykształcenie rolnicze, prowadząca obecnie gospodarstwo rolne (pominięto w niej możliwość tworzenia nowych gospodarstw). Dowody potwierdzające osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego, zamieszkanie, powierzchnię posiadanych użytków rolnych, posiadanie kwalifikacji rolniczych oraz stwierdzające, że dopuszczalny jest podział gospodarstwa rolnego, stanowią załączniki do umowy, w wyniku której następuje przeniesienie własności nieruchomości rolnej. Odpis umowy przenoszącej własność nieruchomości albo jej części, a także umowy dzierżawy notariusz przekazuje do właściwego ze względu na położenie nieruchomości dyrektora oddziału w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy – Art. 15 Nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny (z wyłączeniem osób bliskich które mogą kupić bez tego ograniczenia), Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, wyłącza się z tego ograniczenia dziedziczenie, zapis windykacyjny, nieumyślne przekroczenie gruntów, egzekucja, postępowanie upadłościowe . Dodatkowo może kupić ziemię rolną osoba która wykarze że nikt inny nie mógł kupić i dostanie zgodę prezesa Agencji, osobę która zamierza utworzyć nowe gospodarstwo i ma wykształcenie rolnicze, zobowiąże się do prowadzenia gospodarstwa i przez 5 najbliższych lat będzie mieszkać na terenie gminy gdzie jest działka– Art. 7 8 Obowiązek wykupu przez Agencję brak takiej regulacji Jeśli osoba nie będzie uprawniona z mocy ustawy do kupna nieruchomości i Agencja nie wyrazi zgodę na jej sprzedaż tej osobie to Agencja musi wykupić tę ziemię od sprzedawcy po cenach rynkowych jeśli zbywca wystąpi w ciągu miesiąca od odmowy Agencji do Agencji o jej sprzedaż. Art. 7 – ust. 6 9 Ograniczenia w sprzedaży zakupionej ziemi ograniczenia dotyczą tylko nieruchomości kupowanej z zasobów Skabu Państwa Nabywca nie może w ciągu 10 lat od zakupu sprzedać ziemi i musi prowadzić gospodarstwo osobiście chyba że konieczność ta wynika z przyczyn losowych – wtedy sąd może na to pozwolić – Art. 7 10 Prawo pierwokupu Przysługuje dzierżawcy pod warunkiem umowy pisemnej i że dzierżawa trwała co najmniej 3 lata, jeśli nie skorzysta z tego prawa to prawo to przysługujeto prawo sąsiadom graniczącym z tą nieruchomością, jeśli oni nie skorzystają to prawo to przysługuje Agencji (Agencja powyżej 1ha tylko). O treści umowy sprzedaży nieruchomości rolnej albo jej części notariusz w imieniu zobowiązanego z tytułu prawa pierwokupu zawiadamia osoby uprawnione Tego przepisu nie stosuje się jeśli nabywcą jest osoba bliska zbywcy, rolnik indywidualny na powiększenie gospodarstwa, sąsiad rolnik, spółdzielnia rolna,Skarb Państwa - Dzierżawcy przysługuje prawo pierwokupu tylko jeśli dzierżawił całe gospodarstwo – Art. 13 Przysługuje dzierżawcy pod warunkiem umowy pisemnej i że dzierżawa trwała co najmniej 3 lata, jeśli nie skorzysta z tego prawa to prawo to przysługuje Agencji. Tego przepisu nie stosuje się jeśli nabywcą jest osoba bliska zbywcy ust. 4 11 Udziały w spółkach prawa handlowego jest to luka w tej ustawie Jeśli spółki są właścicielami nieruchomości rolnej to ANR ma prawo pierwokupu udziałów i akcji takich spółek poza spółkami których acje są na giełdzie 12 Zmiana wspólnika w spółkach prawa handlowego jest to luka w tej ustawie ANR ma prawo wykupu nieruchomości rolnej będącej w posiadaniu spółki po cenach rynkowych w takich sytuacjach – Art. 7 13 Definicja rolnika osoba fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchniaużytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo – osoba fizyczna będąca właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym Posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik w pełnym zakresie z mocy ustawy, chyba że powierzchnia prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego nie przekracza 20 ha użytków rolnych. - 14 Ograniczenia dla obecnych rolników Osoby które nie spełniają definicji rolnika przestają nimi być z definicji ale nie ma w tej ustawie konsekwencji z tego powodu Rolnicy którzy nie spełniają wszystkich definicji rolnika mają karencję w tej definicji przez 5 lat od wejścia tej ustawy – Art. 10 15 Czas wejścia w życie Do umów przenoszących własność nieruchomości rolnych albo ich części oraz umów dzierżawy nieruchomości rolnych albo ich części, zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe – Art. 22. Nie jest określone czy toczące się postępowania mogą być dokończone na obecnych zasadach. Toczące się umowy rozpoczęte przed wejściem tej ustawy – stosuje się przepisy dotychczasowe – Art. 11, 12 16 Zasięg ustawy Dotyczy nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne. Każda nieruchomość sklasyfikowana jako rolna w ewidencji gruntów jej podlega, a więc już od 1m2 bez względu na plan zagospodarowania przestrzennego czy warunki zabudowy 17 Działanie prawa wstecz, obecni właściciele ziemi rolnej Do umów przenoszących własność nieruchomości rolnych albo ich części oraz umów dzierżawy nieruchomości rolnych albo ich części, zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe – Art. 22 zmienia się dla wszystkich definicja rolnika, Agencja będzie mogła wystąpić do sądu o wykup ziemi która nie będzie użytkowana rolniczo (w sytuacji gdy rolnik który nie był uprawniony do kupna ziemi z ustawy ale ją kupił ze zgodą Agencji po zobowiązaniach że będzie użytkował rolniczo i mieszkał w gminie 5 lat, ale tych warunków nie spełniał) – Art. 7, 18 Dziedziczenie Pominięto w tej ustawie wątek dziedziczenia,a więc osoby które będą dziedziczyły muszą podlegać ograniczeniom związanym z wykształceniem rolniczym,5 letnim zameldowaniem w gminie Dziedziczenie odbywa się bez konieczności posiadania wykształcenia rolniczego czy też ograniczeń w zamieszkaniu w danej gminie, a więc na dotychczasowych zasadach przy czym Agencja ma prawo w tym wypadku do skorzystania z wykupu nieruchomości 19 Słupy – załatwienie umów zawartych z obcokrajowcami za pomocą tzw. Słupów jest to luka w tej ustawie Agencja ma prawo pośrednictwa w każdej transakcji obrotu ziemią w tym operacji na spółkach prawa handlowego, w tym wypadku Agencja może odzyskać ziemie wykupione za pośrednictwem Słupów 20 Podział gospodarstwa Nie można odsprzedać części nieruchomości jeśli pozostała część byłaby za mała (nie ma w ustawie tych wielkości), dodatkowe ograniczenia w wielkościach zarówno zbywcy jak i nabywcy, można pozbyć się całości i zostawić sobie tylko 0,5ha. Dyrektor oddziału stwierdza, w drodze decyzji, że dopuszczalny jest podział gospodarstwa rolnego – Art. 6, Do aktu dołącza się zgodę na podział gospodarstwa – Art. 15 Nie ma ograniczeń w podziale gospodarstwa na mniejsze, bądź też minimalnych wielkości gospodarstw rolnych 21 wykształcenie rolnicze Dokładnie w ustawie określone wykształcenie oraz staż pracy – Art. 4 Konieczne dla osób nabywających gospodarstwo, zgodnie z definicją rolnika 22 zameldowanie przez 5 lat w gminie przed kupnem Jest taka konieczność Nie ma takiego ograniczenia 23 Prawo pierwokupu z możliwością podważania ceny sprzedaży Wszyscy uprawnieni do prawa pierwokupu czyli dzierżawca, sąsiad, Agencja mogą kwestionować cenę sprzedaży jeżeli cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, to wtedy wykonujący prawo pierwokupu może, w terminie 14 dni od dnia złożenia oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu, wystąpić do sądu o ustalenie ceny tej ustala cenę nieruchomości przy zastosowaniu sposobów jej ustalania przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami. - Art. 9 Z prawa pierwokupu może skorzystać dzierżawca jeśli miał pisemną umowę bądź też agencja, przy czym nie ma jasno powiedziane że mogą kwestionować cenę sprzedaży 24 Tworzenie nowych gospodarstw Aby utworzyć nowe gospodarstwo należy oprócz odpowiedniego wykształcenia mieszkać w gminie przez 5 lat aż stanie się uprawnionym do kupna ziemi Posiadając wykształcenie rolnicze można utworzyć nowe gospodarstwo bez konieczności jakiś ograniczeń z przeszłości, ograniczenia dotyczą przyszłych zdarzeń jak zobowiązanie prowadzenia osobistego gospodarstwa i zamieszkanie przez 5 lat w tej gminie 25 Sprzedaż rodzinna, darowizna Przy przekazywaniu nieruchomości osobie bliskiej nie stosuje się prawa pierwokupu. Dodatkowo sprzedaż rodzinna czy też darowizna nadal podlega ograniczeniom podziału gospodarstwa. W ustawie nie wyłączono konieczności posiadania wykształcenia oraz zameldowania przy sprzedaży rodzinnej czy darowiźnie a więc w tych przypadkach też będzie taka konieczność. Osoby bliskie mogą nabywać, przekazywać nieruchomość bez ograniczeń co do wielkości nieruchomości czy też ograniczeń osoby na rzecz której przekazywana jest nieruchomość (wykształcenie, zamieszkanie) Jak wygląda dziedziczenie gospodarstwa rolnego, jeśli spadkodawca zmarł w styczniu tego roku? Chodzi o spadek po zmarłym dziadku, który był na pół z babcią współwłaścicielem ziemi i budynków. Ziemia rolna to trzy działki, które w sumie dają powierzchnię 1,6 ha. Dziadek z babcią mieli 3 dzieci. Kto dziedziczy tę nieruchomość rolną? Babcia posiada kwalifikacje rolnicze i od wielu lat pracuje na gospodarstwie. Dzieci kwalifikacji nie mają, ale jeden syn pracuje na gospodarstwie, a pozostałe rodzeństwo wiedzie inne życie niezwiązane z rolnictwem. Czy dana nieruchomość będzie dziedziczona na zasadach ogólnych, czy specjalnych? Czy w przypadku dziedziczenia spadku przez część rodziny trzeba będzie pozostałym zapłacić zachowek? Czy dziedziczenie gospodarstwa rolnego następuje na zasadach ogólnych? Zgodnie z art. 553 Kodeksu cywilnego ( „Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego”. Przepisy Kodeksu cywilnego przewidywały odrębne zasady dotyczące dziedziczenia gospodarstw rolnych obejmujących grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha ( wymogi w zakresie osób, które mogły dziedziczyć gospodarstwo rolne). Przepisy te były wielokrotnie zmieniane, natomiast wyrokiem z dnia 31 stycznia 2001 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy przewidujące odrębność w dziedziczeniu gospodarstw rolnych są niezgodne z Konstytucją, w związku z czym nie mogą one być dłużej stosowane. Trybunał Konstytucyjny przyjął, że od 14 lutego 2001 roku dziedziczenie gospodarstw rolnych następuje na zasadach ogólnych. Zasady ogólne mają zastosowanie zatem do tych sytuacji, w którym otwarcie spadku (a więc śmierć spadkodawcy) nastąpiło po dniu 14 lutego 2001 r. W przedstawionej przez Pana sytuacji, w której śmierć dziadka nastąpiła w styczniu 2017 r., należałoby zatem przyjąć, że nie ma ograniczeń w dziedziczeniu gospodarstwa rolnego i następuje ono na zasadach ogólnych. Pomimo że obecnie nie ma odrębności w zakresie dziedziczenia gospodarstw rolnych, Kodeks cywilny przewiduje odrębności w zakresie działu spadku, w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne. Oznacza to, że mimo iż spadkobiercy ustawowi dziedziczą gospodarstwo rolne, w przypadku działu spadku gospodarstwo może nie zostać przyznane na ich rzecz, ale w takim przypadku spadkobiercom tym będą przysługiwać odpowiednie spłaty od pozostałych spadkobierców. Podział gospodarstwa rolnego przy zniesieniu współwłasności Zgodnie z przepisem art. 1070 – do działu spadku dotyczącego gospodarstw rolnych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące podziału gospodarstw rolnych przy zniesieniu współwłasności. Przepisy dotyczące zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego zawarte są w art. 213 i nast. i szczegółowo regulują kwestię podziału gospodarstw rolnych. Przywołajmy ich treść: „Art. 213. Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele. Art. 214 § 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela. § 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia. § 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a w przypadku gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy. § 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa. Art. 215. Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy gospodarstwo rolne może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli. Art. 216. § 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia. § 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę: 1) typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności; 2) sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania. § 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty, stosownie do przepisu art. 212 § 3. § 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków. Art. 217 Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać - proporcjonalnie do wielkości ich udziałów - korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa. Art. 218 § 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni - nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności. Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy. § 2. Do uprawnień wynikających z przepisów paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio przepisy o służebności mieszkania.” Z przedstawionego przez Pana stanu faktycznego wynika, że dziedziczyć ustawowo będzie troje dzieci i żona, w częściach równych, o ile nie było testamentu. Jeśli dziadek pozostawił testament, dziedziczyć będą osoby wskazane w testamencie. Dziedziczenie gospodarstwa rolnego a zachowek Z zachowkiem mamy do czynienia wówczas, gdy doszło do dziedziczenia na podstawie testamentu. W takim przypadku osobom, które nie zostały powołane do spadku w testamencie, ale wchodzą one w krąg spadkodawców, którzy byliby powołani do dziedziczenia na mocy ustawy, przysługuje odpowiedni zachowek, o ile nie zostali w testamencie wydziedziczeni. W przypadku jednak, gdy w wyniku działu spadku gospodarstwo rolne przyznane zostałoby tylko niektórym osobom, pozostałym przysługuje spłata, na zasadach wskazanych w przytoczonych wyżej przepisach. Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej ▼▼▼

dziedziczenie ziemi po 1 maja 2016